Mapy archiwalne online

W sieci możemy znaleźć wiele materiałów archiwalnych, przydatnych w wyszukiwaniu informacji o starych cmentarzach. Nieocenioną pomocą są zwłaszcza niemieckie mapy topograficzne, tzw. Messtischblatty. Część z nich została zdigitalizowana i zamieszczona na stronie Archiwum Map Zachodniej Polski (mapy.amzp.pl) przez grupę miłośników historii i kartografii. Projekt ten, zapoczątkowany w 2006 roku, ma charakter całkowicie niekomercyjny, a wszystkie materiały zamieszczone w Archiwum przekazane zostały nieodpłatnie przez osoby prywatne oraz instytucje państwowe, m.in. Wydział Nauk Geograficznych i Geologicznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Źródła te mają więcej niż 70 lat, dlatego nie są objęte ochroną majątkowych praw autorskich. Własnością autorów strony i instytucji współpracujących są jednak skany map, dlatego nie wolno wykorzystywać ich w jakichkolwiek celach komercyjnych. Autorzy zachęcają jednak do używania map i ich publikowania w celach naukowych, czy dydaktycznych.

A oto fragment mapy pobranej z serwisu:

Kwilcz i Orzeszkowo w 1895 r.jpg

Kwilcz i Orzeszkowo w 1895 roku – arkusz 3462. Źródło: http://mapy.amzp.pl.

 

Można zlokalizować na niej między innymi cmentarz ewangelicko-reformowany w Orzeszkowie.

W serwisie AMZP można nie tylko przeglądać mapy na podstawie skorowidzu, ale również pobierać je zarówno w pliku rastrowym (obrazkowym), jak i pliku kalibracyjnym, w formacie .map. Taki plik możemy zastosować w oprogramowaniu geoinformacyjnym, np. darmowym programie QGIS. Dzięki temu możemy nałożyć mapę pobraną z serwisu AMZP na współczesną mapę (np. topograficzną), zaciągniętą z Geoportalu.

Więcej informacji na temat obsługi QGIS i pracy z mapami z Geoportalu można znaleźć na kanale Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii, na YouTube: GUGiKPL.

Istnieje jednak możliwość nałożenia archiwalnych map na współczesne bezpośrednio w przeglądarce, bez konieczności instalacji dodatkowego oprogramowania. Umożliwia nam to serwis „Mapy z przeszłością…” (hgis.cartomatic.pl). Na stronie tej przeglądać można mapę na podkładzie Open Street Map, na którą za pomocą suwaka nałożyć można mapy archiwalne, wybrane spośród wymienionych na bocznym pasku. Mapa wyświetla również współrzędne, na podstawie których możemy zlokalizować interesujące nas miejsce w serwisie Google Maps.

Posłużmy się przykładem Orzeszkowa:

mapy z przeszłością .png

Orzeszkowo na mapie współczesnej i Messtischblacie. Źródło: http://hgis.cartomatic.pl.

Mapę musimy przybliżyć do widoku danej miejscowości, ustawić warstwę „Messtischblätter”, a następnie przesunąć suwak tak, aby pokryć cały widok.

mapy z przeszłością2.png

Orzeszkowo na mapie niemieckiej – widok po przesunięciu suwaka.  Źródło: http://hgis.cartomatic.pl.

Po przesunięciu strzałki na interesujący nas punkt w prawym górnym rogu zobaczymy jego współrzędne geograficzne:

mapy z przeszłością3.png

Źródło: http://hgis.cartomatic.pl.

Teraz możemy wpisać te współrzędne w Google Maps (kolejno szerokość i długość geograficzna), które wskaże nam szukane miejsce:

Źródło: https://www.google.com/maps.

Mapy archiwalne możemy znaleźć też w serwisie Archiwum Map Wojskowego Instytutu Geograficznego 1919-1939 (polski.mapywig.org), które także udostępnia mapy do użytku niekomercyjnego.

W ten sposób możemy nie tylko zlokalizować jakieś miejsce, ale także porównać jego zasięg z tym zaznaczonym na mapie współczesnej. Porównanie map archiwalnych ze współczesnymi mapami topograficznymi może być interesujące ze względu np. na weryfikowanie zasięgu cmentarzy. Niejednokrotnie bowiem zasięg na mapie archiwalnej nie pokrywa się z zasięgiem wytyczonym współcześnie.