POZNAŃ - PRACE NAD UPAMIĘTNIENIEM CMENTARZY

 

W administracyjnych granicach Poznania istniało co najmniej 21 cmentarzy ewangelickich. Były to m.in. cmentarze należące do Parafii św. Krzyża, św. Piotra, św. Łazarza, św. Łukasza, św. Pawła i św. Mateusza. Cmentarze ewangelickie zachowane do dnia dzisiejszego znajdują się na terenie dawnych wsi: Morasko, Radojewo,  czy Nowa Wieś Dolna.

Od lipca 2020 r. uczestniczymy w pracach koordynowanych przez Wydział Kultury Urzędu Miasta Poznania, których celem jest upamiętnienie dawnych cmentarzy poznańskich. W prace zaangażowane jest nasze Stowarzyszenie i pan Paweł Skrzypalik. Tablice mają zostać wykonane do końca 2020 roku, a następnie stopniowo umieszczane na terenie dawnych cmentarzy.  

Więcej informacji o tej inicjatywie pojawi się już wkrótce, a poniżej krótka historia cmentarzy ewangelickich na terenie obecnego Parku Manitiusa.

Park Manitiusa - aleja (1).jpg

Park im. Gustawa Manitiusa w Poznaniu - teren dawnych cmentarzy ewangelickich. 

W 1895 roku zostały tutaj założone cmentarze ewangelickie parafii św. Pawła i św. Łukasza. Było to podyktowane wzrastającą wówczas liczbą ludności wyznania ewangelicko-augsburskiego, co związane było z osiedlaniem się nowych przybyszów z zachodniej części Rzeszy. Cmentarze obejmowały obszar między dzisiejszą ulicą Grunwaldzką na północy (ówcześnie Kaiserin Victoria Strasse), ul. Reymonta od wschodu, od południa dochodzącą do tego miejsca ul. Wyspiańskiego (Hardenberg Strasse) i do ul. Obozowej od zachodu. Na terenie obu nekropolii znajdowały się neogotyckie kaplice cmentarne i domy grabarzy. Do dnia dzisiejszego zachowała się tylko kaplica parafii św. Pawła, po wojnie użytkowana przez polską Parafię Ewangelicko-Augsburską (Luterańską) w Poznaniu.

 

W 1948 roku podjęto decyzję o likwidacji cmentarzy ewangelickich i utworzeniu w tym miejscu parku. W 1952 roku otwarto na terenie dawnych cmentarzy Park Zwycięstwa. Zabudowę cmentarną zlikwidowano w 1962 r., zachowując tylko kaplicę św. Pawła. Od 2000 roku patronem parku jest Gustaw Manitius, duchowny ewangelicki, który zginął w 1940 roku w Forcie VII.

Starsi poznaniacy nie zapomnieli o historii tej przestrzeni. Nieżyjąca już mieszkanka Grunwaldu, urodzona w 1925 roku, kilka lat temu wspominała o nietypowym pogrzebie, odprawionym na cmentarzu św. Pawła lub Łukasza w okresie II wojny światowej. Dwudziestoletni chłopak, zmarły na tyfus, został wówczas pochowany w tym miejscu w trumnie zrobionej z szafy. W relacjach dotyczących już okresu powojennego wspomina się o istniejących jeszcze na przełomie lat 40. i 50. XX wieku nagrobkach. Chłopcy uczący się w pobliskiej Szkole Powszechnej nr 1 (obecnie Szkoła Podstawowa nr 33) mieli podobno wtedy dewastować nagrobki ewangelickie. Z kolei w latach 60. tych studenci medycyny mieli wykopywać stamtąd czaszki, służące im do nauki anatomii.

O cmentarnym charakterze tego miejsca przypomina układ i charakter roślinności. W parku rosną przede wszystkim lipy, dęby i klony. Gdzieniegdzie natknąć można się na pozostałości kamiennych podmurówek i alejek. Dawna kaplica cmentarna obecnie użytkowana jest przez Ewangeliczny Zbór Reformowany w Poznaniu.

poznań (1).jpg

Park Manitiusa - dawna kaplica cmentarna.

Koimeterion - miejsce oznaczające sen...

Stowarzyszenie Rewitalizacji Zabytkowych Cmentarzy „Koimeterion”

ul. Grochowska 78/9, 60-335 Poznań

NR NIP 7792479587

NR REGON 369240959

nr w ewidencji stowarzyszeń zwykłych miasta Poznania: 119

 

e-mail: kontakt@koimeterion.org

tel.: 504-800-758

  • Facebook
  • YouTube

© 2020 Stowarzyszenie Koimeterion
Created with Wix.com.